Mục lục Tạp chí Nghiên cứu Văn học số 5/2009

Số chuyên san kỉ niệm 200 năm sinh N.V. Gogol (1809-2009)

            Năm nay, toàn thể loài người văn minh kỉ niệm 200 năm ngày sinh của đại văn hào Nga Nikolai Vasilievich Gogol (1809-2009).

            Trong số các nhà văn cổ điển của thế giới mà cuộc đời và sự nghiệp đã lùi sâu vào quá khứ lịch sử, di sản của Gogol đã và đang phát huy sức sống mãnh liệt chính trong thời đại ngày nay, ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của nhiều nền văn học dân tộc và khu vực. Việc nghiên cứu và kiến giải Gogol cũng phát triển mạnh ở nhiều châu lục, và hiện nay đã có đầy đủ cơ sở để nói về một khoa “Gogol học” trên phạm vi toàn cầu.

Ở nước ta, những tác phẩm văn học chính của Gogol đã được dịch và xuất bản từ những năm 60 thế kỉ trước và được bạn đọc mến mộ, song trong nghiên cứu Gogol thì chúng ta chưa có nhiều thành tựu. Để cổ lệ công việc này và nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu sâu Gogol, tạp chí Nghiên cứu văn học năm nay dành một số chuyên san cho Gogol, công bố một loạt bài nghiên cứu của các tác giả Việt Nam và Nga.

Số tạp chí này nằm trong khuôn khổ hợp tác khoa học giữa Viện Văn học thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Văn học thế giới mang tên A.M. Gorki (IMLI) thuộc Viện Hàn lâm khoa học Nga. Ngoài những bài nghiên cứu của các học giả Việt Nam, có ba bài của ba nhà nghiên cứu hiện làm việc tại IMLI: A.B. Kudelin, Iu. Mann và E.G. Paderina, phản ánh giai đoạn phát triển hiện nay của khoa Gogol học ở tổ quốc của nhà văn này. Ngoài ra, để giới thiệu thêm một cái nhìn tổng quan về sáng tác của Gogol, chúng tôi đăng một chương trong bộ sách Lịch sử văn học Nga rất được tín nhiệm ở các nước Âu - Mỹ của nhà nghiên cứu và phê bình văn học D.P. Mirski (1890-1937). Cũng được chọn đăng hai tiểu mục trong công trình lớn Tài nghệ của Gogol (Masterstvo Gogolja) đã trở thành kinh điển trong khoa Gogol học của nhà thơ, nhà văn xuôi và nhà lí luận- phê bình văn học lớn A. Belyi (1880-1933). Cuối cùng không thể bỏ qua bài chuyên khảo Rabelais và Gogol của nhà khoa học nhân văn lỗi lạc M.M. Bakhtin (1890-1975). Những tài liệu có ý nghĩa lịch sử ấy cho thấy từ lâu sáng tác của Gogol đã trở thành đối tượng của sự nghiên cứu đa diện, chuyên sâu và có chất lượng cao như thế nào.

Chuyên san này do PGS.TS. Phạm Vĩnh Cư và PGS.TS. Đào Tuấn Ảnh, chuyên gia về văn học Nga phối hợp tổ chức. Hy vọng nó sẽ được bạn đọc quan tâm tham cứu1

 

                                                     TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU VĂN HỌC

 

MỤC LỤC

Số chuyên san kỉ niệm 200 năm sinh N.V. Gogol

(1809-2009)

 

LỜI ĐẦU SỐ                                                                                                    3

A.B. KUDELIN

Góp phần xác định những quan điểm lịch sử của Gogol: Từ những

hoa văn Arập đến Trích đoạn thư từ gửi bạn bè

Some contributions to Gogol’s ideas on history                                                         4

PHẠM VĨNH CƯ

Cái đương thời và cái lịch sử trong sáng tác của Gogol\

The contemporary and the historical in Gogol’s oeuvre                                     18

ĐÀO TUẤN ẢNH

Tiếp nhận Gogol ở Việt Nam qua bản dịch Những linh hồn chết

The reception of Gogol in Vietnam, a case study of the translation of Dead Souls            31

PHẠM GIA LÂM

Những khuynh hướng mới trong nghiên cứu Gogol ở Nga: quan điểm,

vấn đề, bài học kinh nghiệm

New tendencies of gogolian studies in Russia                                                         44

I.U. MANN

“Nỗi kinh hoàng đã hóa đá tất cả...”

The terror that petrifies all                                                                                                   58

ĐỖ HẢI PHONG

Thế giới phi lý và nỗi âu lo, hi vọng trong tiếng cười hài kịch của N. Gogol

The world of absurd, the anxiety and hopes in Gogol’s comedies                70

D.P. MIRSKI

Gogol                                                                                                                                               84          

A. BELYI

Tài nghệ của Gogol

The talent of Gogol                                                                                                                 98          

E.G. PADERINA

Về bộ Toàn tập kiểu hàn lâm mới của Gogol

On the new Complete Works by Gogol                                                                    111

TIN TỨC

P.V                                                                                                           

Lễ kỉ niệm và Hội thảo khoa học nhân 200 năm ngày sinh của N.V. Gogol      118

Số chuyên san kỉ niệm 200 năm sinh N.V. Gogol (1809-2009)

            Năm nay, toàn thể loài người văn minh kỉ niệm 200 năm ngày sinh của đại văn hào Nga Nikolai Vasilievich Gogol (1809-2009).

            Trong số các nhà văn cổ điển của thế giới mà cuộc đời và sự nghiệp đã lùi sâu vào quá khứ lịch sử, di sản của Gogol đã và đang phát huy sức sống mãnh liệt chính trong thời đại ngày nay, ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của nhiều nền văn học dân tộc và khu vực. Việc nghiên cứu và kiến giải Gogol cũng phát triển mạnh ở nhiều châu lục, và hiện nay đã có đầy đủ cơ sở để nói về một khoa “Gogol học” trên phạm vi toàn cầu.

Ở nước ta, những tác phẩm văn học chính của Gogol đã được dịch và xuất bản từ những năm 60 thế kỉ trước và được bạn đọc mến mộ, song trong nghiên cứu Gogol thì chúng ta chưa có nhiều thành tựu. Để cổ lệ công việc này và nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu sâu Gogol, tạp chí Nghiên cứu văn học năm nay dành một số chuyên san cho Gogol, công bố một loạt bài nghiên cứu của các tác giả Việt Nam và Nga.

Số tạp chí này nằm trong khuôn khổ hợp tác khoa học giữa Viện Văn học thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Văn học thế giới mang tên A.M. Gorki (IMLI) thuộc Viện Hàn lâm khoa học Nga. Ngoài những bài nghiên cứu của các học giả Việt Nam, có ba bài của ba nhà nghiên cứu hiện làm việc tại IMLI: A.B. Kudelin, Iu. Mann và E.G. Paderina, phản ánh giai đoạn phát triển hiện nay của khoa Gogol học ở tổ quốc của nhà văn này. Ngoài ra, để giới thiệu thêm một cái nhìn tổng quan về sáng tác của Gogol, chúng tôi đăng một chương trong bộ sách Lịch sử văn học Nga rất được tín nhiệm ở các nước Âu - Mỹ của nhà nghiên cứu và phê bình văn học D.P. Mirski (1890-1937). Cũng được chọn đăng hai tiểu mục trong công trình lớn Tài nghệ của Gogol (Masterstvo Gogolja) đã trở thành kinh điển trong khoa Gogol học của nhà thơ, nhà văn xuôi và nhà lí luận- phê bình văn học lớn A. Belyi (1880-1933). Cuối cùng không thể bỏ qua bài chuyên khảo Rabelais và Gogol của nhà khoa học nhân văn lỗi lạc M.M. Bakhtin (1890-1975). Những tài liệu có ý nghĩa lịch sử ấy cho thấy từ lâu sáng tác của Gogol đã trở thành đối tượng của sự nghiên cứu đa diện, chuyên sâu và có chất lượng cao như thế nào.

Chuyên san này do PGS.TS. Phạm Vĩnh Cư và PGS.TS. Đào Tuấn Ảnh, chuyên gia về văn học Nga phối hợp tổ chức. Hy vọng nó sẽ được bạn đọc quan tâm tham cứu1

 

                                                     TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU VĂN HỌC

 

MỤC LỤC

Số chuyên san kỉ niệm 200 năm sinh N.V. Gogol

(1809-2009)

 

LỜI ĐẦU SỐ                                                                                                    3

A.B. KUDELIN

Góp phần xác định những quan điểm lịch sử của Gogol: Từ những

hoa văn Arập đến Trích đoạn thư từ gửi bạn bè

Some contributions to Gogol’s ideas on history                                                         4

PHẠM VĨNH CƯ

Cái đương thời và cái lịch sử trong sáng tác của Gogol\

The contemporary and the historical in Gogol’s oeuvre                                     18

ĐÀO TUẤN ẢNH

Tiếp nhận Gogol ở Việt Nam qua bản dịch Những linh hồn chết

The reception of Gogol in Vietnam, a case study of the translation of Dead Souls            31

PHẠM GIA LÂM

Những khuynh hướng mới trong nghiên cứu Gogol ở Nga: quan điểm,

vấn đề, bài học kinh nghiệm

New tendencies of gogolian studies in Russia                                                         44

I.U. MANN

“Nỗi kinh hoàng đã hóa đá tất cả...”

The terror that petrifies all                                                                                                   58

ĐỖ HẢI PHONG

Thế giới phi lý và nỗi âu lo, hi vọng trong tiếng cười hài kịch của N. Gogol

The world of absurd, the anxiety and hopes in Gogol’s comedies                70

D.P. MIRSKI

Gogol                                                                                                                                               84          

A. BELYI

Tài nghệ của Gogol

The talent of Gogol                                                                                                                 98          

E.G. PADERINA

Về bộ Toàn tập kiểu hàn lâm mới của Gogol

On the new Complete Works by Gogol                                                                    111

TIN TỨC

P.V                                                                                                           

Lễ kỉ niệm và Hội thảo khoa học nhân 200 năm ngày sinh của N.V. Gogol      118