Trông chờ thế hệ nhà văn trẻ

30/05/2015

Trông chờ thế hệ nhà văn trẻ

 
Sáng 28.5, tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã diễn ra Hội thảo quốc giaSáng tác văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới: thực trạng và triển vọng, nhằm tìm hiểu thực tiễn sáng tác văn học, những trăn trở nghề nghiệp và khát vọng đổi mới của đội ngũ nhà văn, đặc biệt là thế hệ nhà văn trẻ, trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Trên tinh thần tổng kết văn học Việt Nam 30 năm đổi mới, hội thảo lần này tiếp nối Hội thảoPhát triển văn học Việt Nam trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế, do Viện Văn học tổ chức năm 2014. Theo Viện trưởng Viện Văn học, Pgs.Ts Nguyễn Đăng Điệp, so với văn học trước đây, thực tiễn sáng tác văn học thời kỳ đổi mới hiện diện và phát triển trong một không gian hoàn toàn khác. Không gian ấy mang hai đặc tính lớn của thời đại chúng ta đang sống là đổi mới và hội nhập. Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, dù là sản phẩm tinh thần, nhưng văn học vẫn buộc phải chấp nhận quy luật thị trường, thích ứng thời cuộc để giành lấy thị phần trước sự bành trướng của kỹ thuật truyền thông hiện đại. Những thành tựu văn học thời kỳ đổi mới gắn liền với đổi mới tư duy và tinh thần đối thoại, về chiều sâu nhận thức và ý thức đổi mới diễn ngôn nghệ thuật, về sự đa dạng của các khuynh hướng và giọng điệu... Tuy nhiên, cũng còn nhiều hạn chế, đáng lo ngại nhất là xu hướng thương mại hóa, đơn giản trong miêu tả hiện thực, thiếu những kết tinh nghệ thuật tầm cỡ, văn hóa tranh luận còn nhiều vấn đề...

 

Vẫn phải thừa nhận giữa văn học thời kỳ đổi mới và giai đoạn trước đó có sự khác biệt rõ nét với nhiều bứt phá theo hướng hiện đại, khả năng hội nhập quốc tế của văn học được tăng cường. Chính vì vậy, thời kỳ này đã xuất hiện những tên tuổi làm nên chặng đường đổi mới văn học cũng như dòng chảy của văn học trẻ đương đại. Sự phát triển của văn học thời kỳ đổi mới là nỗ lực chung của tất cả nhà văn, của những người tâm huyết vì nền văn học dân tộc. Trong lĩnh vực văn xuôi, đó là Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Khải, Ma Văn Kháng, Nguyễn Huy Thiệp, Nguyễn Khắc Trường, Bảo Ninh, Dương Hướng, Nguyễn Bình Phương, Hồ Anh Thái, Lê Minh Khuê, Nguyễn Xuân Khánh, Nguyễn Ngọc Tư... Trong lĩnh vực thơ ca, đó là Thanh Thảo, Nguyễn Duy, Hữu Thỉnh, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Thiều, Trần Anh Thái, Y Phương, Trần Quang Quý... Song, theo Pgs.Ts Nguyễn Đăng Điệp, sức trẻ và các cây bút trẻ thời nào cũng rất cần. “Các nhà văn trẻ, so với thế hệ trước, có ưu thế về nhiều phương diện như học vấn, trình độ cập nhật thông tin, khả năng tham dự giao lưu văn hóa toàn cầu, điều kiện xuất bản... Nhưng họ lại thiếu những thứ mà thế hệ trước từng có như sự trải nghiệm, sự say mê ăn đời ở kiếp với nghề... Tất nhiên, sự so sánh này chỉ là tương đối. Cần hiểu rằng, tất cả các thế hệ nhà văn, bằng nỗ lực khác nhau, nhưng cuối cùng đều gặp nhau ở một điểm: sáng tạo vì sự phồn vinh nền văn nghệ dân tộc. Vì lẽ thế, tôi luôn tin vào các nhà văn trẻ”.

Dù có thể cầm bút chưa lâu nhưng nhiều tác giả trẻ trong vai trò chủ thể sáng tạo đã làm thay đổi các khuynh hướng và giọng điệu trong văn học. Chủ tịch Hội Nghiên cứu và giảng dạy văn học TP Hồ Chí Minh, Pgs.Ts Trần Hữu Tá nhìn nhận, thế hệ nhà văn trẻ đã khiến người đọc bất ngờ, thích thú về những trang viết đậm ý nghĩa, đổi mới về thể loại, từ phương thức tự sự, cấu trúc tác phẩm đến việc mạnh dạn sử dụng những yếu tố, thủ pháp nghệ thuật không dễ thành công như độc thoại, siêu thực, kỳ ảo. Các cây bút: Nguyên Hương, Nguyễn Ngọc Tư, Trần Thị Hồng Hạnh, Trương Anh Quốc... đã cho độc giả thấy sự đổi mới của văn học trên phương diện thể loại và những thử nghiệm mới trong sáng tạo nghệ thuật. Và sẽ thật đáng lo ngại nếu lực lượng viết thiếu lớp trẻ kế thừa này.

Kỳ vọng về sự đổi mới của thế hệ nhà văn, nhà thơ trẻ trong bối cảnh hội nhập quốc tế, Gs Phong Lê cho biết, ở thời điểm hôm nay đội ngũ chủ lực của văn đàn, vẫn là thuộc thế hệ 6X và 7X, nhưng chẳng bao lâu nữa sẽ chuyển sang thế hệ 8X và 9X. “Phải một thế hệ như thế, với bản lĩnh cá nhân và sức mạnh của đội ngũ mới có thể đưa đời sống văn học vào một bước ngoặt mang tính cách mạng”. Hay như nhận định của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: “Đối với đổi mới thơ, tôi đặc biệt chú ý đến thế hệ trẻ. Tôi rất thích sự táo bạo trong thơ của họ, bởi những người làm thơ trẻ hôm nay không chỉ làm thơ bằng bản năng, mà ngay từ khi cầm bút họ đã ý thức được phải hướng tới những giá trị đích thực của nghệ thuật, món ăn tinh thần cao cấp trong đời sống đầy trần tục của con người”.

Hương Sen

Nguồn: http://www.daibieunhandan.vn

Các tin đã đưa ngày: