Đang online: 1

Lượt truy cập:

Lời điếu của Viện Văn học tại tang lễ PGS.TS. PhạmTú Châu

27/03/2017

Hơn 40 năm làm việc, PGS Phạm Tú Châu đã để lại những thành quả dịch thuật, nghiên cứu, đào tạo thật sự quý báu. Và hơn cả việc để lại những danh hiệu, nghị lực, đức hy sinh và ân tình của bà sẽ mãi lưu dấu trong tình cảm của những người ở lại.

Lời điếu của Viện Văn học
tại tang lễ PGS.TS. PhạmTú Châu chiều 25/3/2017

 

Thưa toàn thể quý vị
Thưa gia quyến PGS.TS. Phạm Tú Châu

 

Phó Giáo sư Tiến sĩ Phạm Tú Châu - nguyên cán bộ nghiên cứu Viện Văn học, nguyên hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, nguyên hội viên Hội Nhà văn Hà Nội, sau một thời gian ngắn trở bệnh đột ngột, mặc dù đã được các bác sĩ, thầy thuốc Bệnh viện Hữu nghị tận tình cứu chữa, được gia đình hết lòng chăm sóc, nhưng do tuổi cao, sức yếu, Phó Giáo sư đã tạ thế hồi 14 giờ 19 phút ngày 23/3/2017 (tức ngày 25 tháng Hai năm Đinh Dậu), hưởng thọ 83 tuổi.
Trong nỗi đau bất ngờ và niềm tiếc thương vô hạn, hôm nay Viện Văn học cùng họ tộc, và chi bộ khu dân phố Lý Quốc Sư (phường Hàng Trống) tổ chức lễ truy điệu, tiễn đưa PGS Phạm Tú Châu về nơi yên nghỉ cuối cùng.

 

Thưa các quý vị


PGS Phạm Tú Châu sinh ngày 20/9/1935 tại thị xã Thái Bình. May mắn được trưởng thành trong một gia đình có nề nếp, trọng tri thức và đạo nghĩa, nên dù là phận gái, rồi trưởng thành trong những năm tháng không bình yên, bà Phạm Tú Châu vẫn được hai cụ thân sinh cho đi học từ tiểu học đến trung học. Hoà bình lập lại, năm 1954, bà được nhà nước cho sang học tại trường phiên dịch thuộc khu học xá Nam Ninh (Trung Quốc). Tốt nghiệp vào năm 1955, bà được giữ lại làm cán bộ phiên dịch cho đến tháng 8 năm 1958. Trở về nước, bà Phạm Tú Châu tiếp tục làm công việc dịch thuật cho Tiểu ban Giáo dục và Ban Văn giáo của Trung ương Đảng. Từ tháng 8 năm 1959 bà chuyển về công tác tại Viện Văn học và làm việc tại đây cho đến ngày về nghỉ chế độ, tháng 11 năm 1999. 
Trong 40 năm công tác tại Viện Văn học, trải qua nhiều công việc khác nhau, từ dịch tư liệu đến nghiên cứu văn học Trung Quốc, nghiên cứu văn học Việt Nam cổ cận đại, biên tập viên tạp chí Văn học, nhận bằng Tiến sĩ, học hàm Phó Giáo sư, được giao nhiệm vụ làm Phó ban Văn học Việt Nam Cận đại… PGS Phạm Tú Châu đã chứng tỏ, khi có niềm đam mê và nỗ lực bền bỉ, thì có thể gặt hái được hoa thơm trái ngọt. 
Trong di sản để lại của nhà nghiên cứu Phạm Tú Châu có tiểu luận "Đi giữa đôi dòng". Tựa sách ấy có lẽ rất được bà tâm đắc, bởi nó phản ánh vô cùng chính xác đóng góp của bà. 
Cuốn sách "Đi giữa đôi dòng" là tập hợp những bài viết của nhà nghiên cứu Phạm Tú Châu về văn học Việt Nam và Trung Hoa. Cùng với chuyên luận "Hoàng Lê nhất thống chí: văn bản, tác giả và nhân vật", đây chính là thành quả nghiên cứu tập trung nhất của bà. Ở phạm vi này, PGS Phạm Tú Châu bộc lộ rõ sở trường của mình là khảo cứu, đọc sâu văn bản, phân tích tinh tế, tỉ mỉ, nghiêm túc. 
Không chỉ là nhà nghiên cứu vững vàng, với vốn chữ Hán cả cổ và hiện đại, bà Phạm Tú Châu trở thành dịch giả của cả hai mảng tác phẩm: Trung Hoa và Việt Nam. Trong số đó, bộ "Thơ văn Lý-Trần" mà bà là một dịch giả được coi là công trình có giá trị hàng đầu trong kho tư liệu thành văn cổ đại Việt Nam. Bản dịch tiểu thuyết "Gót sen ba tấc" của bà được nhận giải thưởng dịch của Hội nhà văn năm 1998. 

Với văn học Trung Hoa, dịch giả Phạm Tú Châu cũng thành thạo cả hai mảng tác phẩm cổ và kim. Là dịch giả tác phẩm, bà cũng là dịch giả các công trình nghiên cứu. Thuần thục ngôn ngữ, có tri thức văn hoá, tinh tế trong ngôn từ,… đã đem lại cho bà sự yêu thích, tin tưởng và tôn trọng của độc giả, của đồng nghiệp. 
“Đi giữa đôi dòng” còn khẳng định vai trò cầu nối của dịch giả - nhà nghiên cứu Phạm Tú Châu giữa đời sống sáng tác và nghiên cứu Việt Nam với bên ngoài. Tên tuổi PGS Phạm Tú Châu vượt ra khỏi Viện Văn học, trở nên quen thuộc với các sinh hoạt của Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện nghiên cứu Văn hoá, với sinh hoạt của hai hội nghề nghiệp đặc biệt quan trọng trong đời sống văn học Việt Nam đương đại là Hội nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn Hà Nội. Và ở ngoài biên giới quốc gia, dịch giả – nhà nghiên cứu Phạm Tú Châu là đồng nghiệp gần gũi và được quý trọng của nhà Trung Quốc học hàng đầu người Nga – cố Viện sĩ Boris Riftine, của nhà sưu tầm, nghiên cứu thư tịch nổi tiếng người Đài Loan – Giáo Sư Trần Ích Nguyên, của các nhà Việt Nam học tại Trung Hoa, hoặc của các tác giả văn học hiện đại thuộc thế giới nói tiếng Trung… 


Điều đặc biệt hơn là, sức làm việc “giữa đôi dòng” ấy của PGS Phạm Tú Châu vẫn tiếp tục phi thường, ngay cả khi đã nghỉ hưu. Chỉ vừa mới đây, đúng dịp kỷ niệm 250 năm năm sinh đại thi hào Nguyễn Du, PGS Phạm Tú Châu ở độ tuổi bát tuần vẫn đóng góp vào sự kiện văn hoá lớn này công trình dịch thuật và nghiên cứu, là cuốn sách "Kim Vân Kiều lục". Thậm chí, trước hôm nhập viện, trên bàn làm việc của bà là hơn phân nửa bản dịch bộ Lịch sử văn học Đài Loan; và trong tâm nguyện của bà vẫn còn một mong ước mà giờ đây mãi mãi dang dở, đó là biên soạn một cuốn từ điển về các nhân vật trong tác phẩm "Hoàng Lê Nhất thống chí" – như một tiếp nối của công trình nghiên cứu đã đem lại học vị Tiến sĩ cho nhà nghiên cứu Phạm Tú Châu hơn 30 năm trước.

 

Thưa toàn thể quý vị


Là một người phụ nữ Việt truyền thống, PGS Phạm Tú Châu không chỉ là niềm tự hào của gia đình và họ tộc về những thành tựu khoa học mà còn là một thành viên được cả họ tộc yêu mến, quý trọng. Di sản tiểu thuyết trinh thám độc đáo, có vị trí đặc biệt quan trọng trong lịch sử thể loại này ở Việt Nam nhưng bị thời gian và thiên kiến một thời che lấp, bỏ rơi của nhà văn Phạm Cao Củng đã được chính người cháu ruột Phạm Tú Châu đưa trở lại cho độc giả hôm nay và cho cả lịch sử văn học Việt Nam. 
Với tri thức và uy tín nghề nghiệp, bà Phạm Tú Châu luôn hết lòng trong mọi công việc chung của tộc họ và là tâm điểm kết nối tộc họ. 
Sinh thời, trong những câu chuyện thân mật giữa đồng nghiệp, hay khi trả lời phỏng vấn, PGS Phạm Tú Châu thường lý giải những thành công của mình một cách nhẹ nhàng “nếu tôi có thể nghiên cứu hay dịch được cái gì đó thì đều là nhờ chồng tôi”. Gặp nhau tại khu học xá Nam Ninh vào thời tươi trẻ, ông bà đã có một tình yêu, tình vợ chồng đầy sẻ chia, thấu hiểu. Ông bà đã cùng nhau nuôi dạy người con trai duy nhất trưởng thành. Bước vào những năm tháng tuổi tác, được nghỉ ngơi, những tưởng cuộc sống đó sẽ ngày càng ấm áp, thanh nhàn. Thế nhưng 7 năm trước đây, người bạn đời yêu thương của bà Phạm Tú Châu đã rời xa. Ngoại 80, PGS Phạm Tú Châu vẫn miệt mài bên sách vở, đồng thời đảm đương vô vàn công việc của một gia đình bình thường và việc chăm sóc con trai, bất kể sớm tối, với nụ cười vẫn nhẹ nhàng và hóm hỉnh, ý nhị khi xưa. Thay vì thở than, hoặc để trả lời những ái ngại của mọi người, bà nói “tuổi già, làm được và được làm những việc mình thích, thế cũng là hạnh phúc”. Nỗi vất vả vì gánh nặng mưu sinh tự nhiên trở nên như không hề có ở bà. Vì vậy, suốt những năm tháng cuối đời, sự kiên cường, đôn hậu và tận tuỵ của bà đã thành bóng mát và chỗ tựa nương vững vàng cho con, cho cháu.

 

Thưa toàn thể quý vị


Ai cũng chỉ có một cuộc đời. Hơn 80 năm sống giữa nhân gian, PGS Phạm Tú Châu đã khiến cuộc đời ấy của mình trở thành vô cùng hữu ích, đáng trân trọng.
Hơn 40 năm làm việc, PGS Phạm Tú Châu đã để lại những thành quả dịch thuật, nghiên cứu, đào tạo thật sự quý báu. Và hơn cả việc để lại những danh hiệu, nghị lực, đức hy sinh và ân tình của bà sẽ mãi lưu dấu trong tình cảm của những người ở lại.


Thưa gia quyến PGS Phạm Tú Châu


Sự ra đi của PGS Phạm Tú Châu để lại nỗi đau đớn và mất mát khôn cùng cho toàn thể tộc họ, gia đình, nhất là anh Hoàng Đình Mạnh – người con trai duy nhất và hai cháu Hoàng Đình Vũ, Hoàng Đình Trí của bà. Mong sao anh Hoàng Đình Mạnh sẽ nhận lại từ người Mẹ của mình sự kiên cường sống, không đầu hàng số phận để bà Châu có thể tạm nhẹ lòng ở thế giới bên kia.
Mong hai cháu Vũ, Trí cảm nhận được tình yêu thương bao la và sự hy sinh vô bờ bến từ bà nội kính yêu của mình để sớm trưởng thành.

 

Kính thưa vong linh PGS Phạm Tú Châu


Sinh thời, bà thường tự nhận mình là người chậm chạp. Những năm tháng tuổi già sức yếu với gánh nặng khác thường trên vai, bà vẫn chậm rãi bước đi. Nhưng vài ngày trước đây, bà bỗng vội vã khác thường. Sự ra đi quá đột ngột của bà khiến gia đình, đồng nghiệp, bạn bè, bà con lối xóm bàng hoàng, xót thương, dù vẫn biết sinh tử là lẽ vô thường, Thân như chớp bóng có rồi không. 
Hôm nay, các thế hệ cán bộ nhân viên công tác tại Viện Văn học cùng bè bạn đồng nghiệp xa gần, con cháu trong gia đình, họ tộc, và bà con dân phố có mặt tại đây để tiễn biệt PGS Phạm Tú Châu. Vẫn biết bà còn ôm ấp những mong mỏi, vẫn hiểu lòng người mẹ ngoài 80 khôn nguôi đau đáu vì con nhưng mong bà hãy gượng thanh thản an nghỉ ở chốn vĩnh hằng. 


Xin kính cẩn nghiêng mình vĩnh biệt PGS Phạm Tú Châu! Xin vĩnh biệt!

Các tin đã đưa ngày: