GIỚI THIỆU

Trưởng Phòng: TS. Phạm Thị Thu Hương

Phó Trưởng Phòng: Ths. Trần Thiện Khanh

Địa chỉ liên hệ: 20 Lý Thái Tổ - Hoàn Kiếm – Hà Nội

Email:

Điện thoại:  043 821672 (số máy lẻ:110)

Giới thiệu chung:

1. Về lịch sử:

Phòng Văn học Việt Nam Cận – Hiện đại được thành lập năm 2006, với các thành viên: PGS.TS. Lại Văn Hùng, Trưởng phòng; các thành viên: PGS.TS. Lê Dục Tú, TS. Phạm Thị Thu Hương, ThS. Đỗ Hải Ninh. Sau đó, cuối năm 2006, ThS. Đỗ Hải Ninh xin được trở lại phòng Văn học Việt Nam đương đại, Viện Văn học bổ sung ThS. Đỗ Thanh Nga về làm việc tại phòng.

Năm 2007, Cử nhân Trần Văn Trọng và Nguyễn Mạnh Hoàng về thử việc tại phòng, sau đó ký Hợp đồng chính thức với Viện Văn học. Năm 2008, Cử nhân Nguyễn Minh Huệ về thử việc và ký Hợp đồng chính thức với Viện Văn học. Cũng trong năm 2008, PGS.TS. Lại Văn Hùng chuyển công tác sang Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam, TS. Phạm Thị Thu Hương được đề bạt là Trưởng phòng Văn học Việt Nam cận – hiện đại. Năm 2009, PGS.TS. Lê Dục Tú xin chuyển về phòng Văn học Việt Nam đương đại.

Năm 2009, ThS. Trần Văn Trọng chính thức trở thành nghiên cứu viên Viện Văn học, làm việc tại phòng Văn học Việt Nam Cận – Hiện đại.

Năm 2011, ThS. Nguyễn Minh Huệ chính thức trở thành nghiên cứu viên Viện Văn học, làm việc tại phòng Văn học Việt Nam Cận – Hiện đại.

Năm 2012, Lãnh đạo Viện Văn học bổ nhiệm ThS. Trần Thiện Khanh về làm Phó Trưởng phòng Văn học Việt Nam Cận – Hiện đại

2. Về định hướng chuyên môn: 

Phòng Văn học Việt Nam cận – hiện đại được giao  nhiệm vụ  nghiên cứu văn học Việt Nam từ nửa cuối thế kỷ XIX (chính thức là từ năm 1858 khi Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam) đến năm 1976. Giai đoạn cận – hiện đại trong lịch sử văn học Việt Nam kéo dài 118 năm. Đây là một khoảng thời gian khá dài theo phân kỳ văn học. Vì thế, giai đoạn này được chúng tôi chia thành các phân đoạn nhỏ như sau:

          - Từ 1858-1900: đây là một thời kỳ “đau thương và anh dũng” trong lịch sử dân tộc, đồng thời là thời kỳ xây dựng nền móng cho nền văn học hiện đại với sự xuất hiện của báo chí, in ấn, chữ quốc ngữ, trường học, tầng lớp công chức thuộc địa, tầng lớp thị dân kiểu mới, đội ngũ sáng tác văn chương buổi sơ khai. Đây cũng là thời kỳ xuất hiện tờ báo quốc ngữ đầu tiên trong lịch sử báo chí Việt Nam, tờ Gia Định báo; đồng thời, cũng xuất hiện tiểu thuyết quốc ngữ đầu tiên trong lịch sử văn học viết bằng chữ quốc ngữ, tác phẩm Thầy  Lazaro Phiền của Nguyễn Trọng Quản. Song song đó, thơ ca quốc ngữ và truyện ngắn quốc ngữ (dưới dạng sưu tầm, phóng tác) đã dần vượt qua những chập chững ban đầu để đạt được những thành tựu đáng kể trên các phương diện: ngôn ngữ, kết cấu, thể loại. Điều đáng lưu ý là, văn học viết bằng chữ Nôm vẫn song hành cùng văn chương quốc ngữ suốt những năm cuối thế kỷ XIX, với những thể loại truyền thống, ngôn ngữ truyền thống.

          - Từ 1900-1932: Ba mươi năm đầu thế kỷ XX đánh dấu bước chuyển thực sự từ hệ hình văn học trung đại sang cận đại. Bước chuyển này được thể hiện rõ nét trên các lĩnh vực: báo chí (các tờ Nông cổ mín đàm, Lục tỉnh tân văn, Nam Kỳ địa phận... ở Nam kỳ), và Đông Dương tạp chí, Nam Phong tạp chí, Đăng cổ tùng báo, An Nam, Hữu Thanh... ở miền Bắc); văn xuôi (truyện ngắn, tiểu thuyết); thơ; phê bình văn học; kịch...

          - Từ 1932-1945: ngót 15 năm giữa thế kỷ XX đánh dấu những thành tựu rực rỡ của văn học hiện đại Việt Nam, kết tinh ở những tác gia lớn, những tác phẩm tiêu biểu. Có thể nói, đây là thời kỳ văn học VN phát triển hết tốc lực, và trở thành đề tài cho hàng trăm công trình nghiên cứu lớn nhỏ ở mọi cấp độ. Cho đến nay, phần lớn những vấn đề cơ bản của văn học thời kỳ này đã được nghiên cứu khá thấu đáo, nên cần những cách tiếp cận khác và mới hơn.

          - Từ 1945-1954: văn học song hành cùng cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp xâm lược. Có sự dịch chuyển khá rõ nét ở cả hai phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật. Đội ngũ cầm bút cũng có sự thay đổi và phân hóa.

          - Từ 1954-1976: vĩ tuyến 17 chia đôi đất nước về mặt lịch sử, đồng thời cũng chia văn học thành hai phần: văn học miền Bắc và văn học miền Nam. Đây là thời kỳ đặc biệt nhất trong đời sống văn học nước nhà. Một số nhà văn nhà thơ miền Bắc di cư vào miền Nam. Văn học miền Bắc được huy động toàn lực để phục vụ cho công cuộc kháng chiến chống Mỹ và xây dựng chủ nghĩa xã hội, nên có sự thay đổi rõ rệt từ hình thức nghệ thuật đến nội dung. Mảng văn học này chưa thực sự được nghiên cứu kỹ, chưa có những công trình chuyên sâu, nhất là dưới ánh sáng của những lý thuyết văn học mới, những quan điểm cởi mở và dân chủ hơn. Văn học miền Nam (được hiểu một cách ngắn gọn và có phần thu hẹp là văn học đô thị miền Nam) bắt đầu được “khởi động” nghiên cứu một cách dè dặt, có chừng mực, có giới hạn khá chật hẹp. Chủ yếu trong các luận văn cao học và luận án tiến sĩ (ở miền Bắc). Còn khá nhiều rào cản và cấm kỵ khiến cho các nhà nghiên cứu văn học, dù rất tham vọng, nhưng phải dừng chân trước những vấn đề bị cho là “nhạy cảm”, nên đến nay, vẫn chưa được nghiên cứu thấu đáo, khách quan và khoa học.

Trong thời gian tới, phòng Văn học Việt Nam Cận - Hiện đại chú trọng tới những vấn đề sau:

- Chủ động đề xuất với Lãnh đạo Viện Văn học để tổ chức Hội thảo, Tọa đàm về các nhà văn nhà thơ lớn, các sự kiện văn học lớn nhân dịp kỷ niệm tròn năm sinh, năm mất.

- Các thành viên trong Phòng hoàn thành tốt việc học tập để hoàn thiện và nâng cao chuyên môn, đáp ứng được yêu cầu đối với người làm công tác nghiên cứu của Viện Văn học.

3. Về thành tựu chuyên môn:

Tuy mới được thành lập 6 năm, nhưng các thành viên Phòng Văn học Việt Nam Cận – Hiện đại đã hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập và nghiên cứu của mình. Các Cử nhân Trần Văn Trọng và Nguyễn Minh Huệ đã bảo vệ thành công luận văn Cao học với kết quả xuất sắc; ThS. Đỗ Thanh Nga đang chuẩn bị bảo vệ luận án Tiến sĩ; ThS. Trần Văn Trọng và ThS. Trần Thiện Khanh đang tham gia học Nghiên cứu sinh tại Học viện Khoa học xã hội - Viện KHXH Việt Nam.

Trong lĩnh vực nghiên cứu, ngoài các bài viết trên báo, tạp chí chuyên ngành, các thành viên của Phòng còn tích cực tham gia các Hội thảo khoa học trên toàn quốc, đồng thời tham gia vào các Đề tài cấp Bộ. Đến nay, Phòng đã tham gia vào 1 đề tài cấp Nhà nước, 4 đề tài cấp Bộ, trong đó, Trưởng phòng làm Chủ nhiệm 2 đề tài. 

* Danh sách các cán bộ từng công tác tại Phòng:

1. PGS.TS. Lại Văn Hùng

2. PGS.TS. Lê Thị Dục Tú

3. TS. Đỗ Hải Ninh

4. ThS. Nguyễn Mạnh Hoàng

* Danh sách các cán bộ hiện tại công tác tại Phòng:

1. TS. Phạm Thị Thu Hương  (Trưởng phòng)

2. ThS., - NCS. Trần Thiện Khanh (Phó Trưởng phòng)

3. ThS., - NCS. Đỗ Thanh Nga

4. ThS. - NCS. Trần Văn Trọng

5. ThS. Nguyễn Minh Huệ

* Các công trình nghiên cứu, phê bình, biên soạn, dịch thuật chính đã xuất bản: