Sáng 02/4/2026, tại Hà Nội, Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tổ chức Hội nghị thông báo nhanh kết quả Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và triển khai Quyết định số 12-QĐ/TW, ngày 30/3/2026 của Bộ Chính trị về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Viện. GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam dự và chỉ đạo Hội nghị. 

Ngày 30/3/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Quyết định số 12-QĐ/TW về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. Việc ban hành Quyết định mới đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng về cơ sở chính trị, pháp lý, tạo điều kiện để Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, phục vụ trực tiếp sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Sáng 01/4/2026, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị công bố Quyết định của Bộ Chính trị về việc chuyển giao 5 cơ quan, gồm: Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, từ cơ quan thuộc Chính phủ sang là đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng; đồng thời tiếp nhận 5 Đảng bộ từ Đảng ủy Chính phủ sang Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương.

Sáng 01/4/2026, Đảng ủy Chính phủ và Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương phối hợp tổ chức Hội nghị chuyển giao, tiếp nhận tổ chức đảng và đảng viên từ trực thuộc Đảng ủy Chính phủ về trực thuộc Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương.

Bàn về Nguyên lý Thơ, tôi không có ý định đề cập thật sâu xa, thấu đáo. Bàn luận, rất chi là ngẫu hứng thôi, về yếu tính của Thơ. Lúc thảo luận, rất nhiều ngẫu hứng, điều chủ yếu về cái chúng ta gọi là Thơ, mục đích chính của tôi chẳng qua là dẫn ra để xem xét một số bài thơ ngắn của Anh và Mỹ, những thứ phù hợp nhất với thị hiếu của tôi, hay những thứ, đã để lại ấn tượng rõ rệt nhất lên trí tưởng tượng của tôi.

Cuối thế kỷ trước, lý luận phê bình văn nghệ phương Tây chuyển hướng mạnh mẽ sang nghiên cứu văn hóa, mà một trong những người tiêu biểu nhất là học giả Pháp P. Bourdieu (1930-2002). Tuy cùng tuổi, nhưng ông vốn là thầy của J. Derrida đã sớm nổi tiếng từ những năm 60, song tên tuổi của P. Bourdieu với tư cách là Viện sĩ Hàn lâm Pháp mãi đến những năm 70, mới chói sáng trong giới khoa học xã hội và nhân văn Âu Mỹ .Trước tác chính của ông lên đến số ba mươi: Cương yếu lý luận thực tiễn (1972), Lôgic của thực tiễn (1982), Lý thuyết phản tỉnh xã hội học (1982), Giao lưu tự do (1993), v.v... Có thể nói ông là nhà bách khoa đã tiếp cận liên ngành qua nhiều lĩnh vực như nhân loại học, xã hội học, triết học, chính trị học, sử học, giáo dục học, mỹ học, ngôn ngữ học, v.v... Và nếu trên một ý nghĩa nhất định, văn hóa là những thành tựu và giá trị về mọi mặt của xã hội do con người sáng tạo nên, thì P. Bourdieu có nhiều điều kiện để nghiên cứu văn hóa học. Tất nhiên ở đây không thể đề cập đến toà

Diễn ngôn như một tổng thể bao hàm các diễn ngôn bị quy định. Các quy luật và cấu trúc của diễn ngôn không khởi phát từ các nhân tố kinh tế, văn hóa theo cách hiểu thông thường, mặc dù có thể chúng được nhào nặn bởi những nhân tố này; đúng hơn, chúng là một đặc điểm của bản thân diễn ngôn và được định hình bởi những cơ chế nội tại của diễn ngôn và những mối quan hệ giữa các diễn ngôn.

Tiểu luận Sự đụng độ giữa các nền văn minh? của Samuel P. Huntington xuất hiện trên tờ Foreign Affairs mùa hè năm 1993, tuyên bố ngay trong câu đầu tiên rằng “nền chính trị thế giới đang tiến vào một giai đoạn mới”. Với tuyên bố này, tác giả muốn nói rằng nếu trong trong quá khứ vừa qua, các xung đột trên phạm vi thế giới diễn ra giữa các phe phái ý thức hệ nhóm các thế giới thứ nhất, thứ hai và thứ ba ra thành các phe phái đối chọi nhau, thì nền chính trị theo cung cách mới này sẽ dẫn đến các xung đột giữa các nền văn minh khác biệt và có thể coi là đụng độ lẫn nhau

Xuất phát từ việc đọc lại tập thơ Lối nhỏ của nhà thơ Dư Thị Hoàn xuất bản năm 1988 – thời điểm Đổi mới đang diễn ra mạnh mẽ nhất, bài viết trước hết thâm nhập vào văn bản, tìm kiếm những thực tại khác được bộc lộ hoặc che giấu, lý giải căn nguyên của những hiện diện ấy. Từ trường hợp Lối nhỏ, tiểu luận đặt ra giả thuyết về bản sắc nữ tính của thơ nữ Việt Nam sau Đổi mới với ý nghĩa như là một bước ngoặt của lịch sử thơ nữ Việt Nam.

Vậy đấy, ở tuổi này, cái lơ lửng lại chính là thuộc tính mà nếu không để ý, cảm nhận, người lớn sẽ làm tổn thương những đứa trẻ. Bởi lẽ, lơ lửng về mặt ý thức lại cũng chính là một áp đặt từ phía những người tự cho rằng mình không còn lơ lửng. Ngược lại, với những người trẻ, lơ lửng chính là trạng thái thường trực, vốn có, làm nên một phần cuộc đời và sinh mệnh của họ.

Ở thế gian là một huyền thoại khi Khơi ướm chân vào lục bát. Lục bát nâng Khơi lên, cho Khơi tựa vào để đi qua ngày tháng. Nhưng, lục bát cũng lập tức hút lấy sinh chất, thi chất của Khơi để “thoát thai hoán cốt”, cứu vãn tình thế đông cứng và trống rỗng. Bởi thế mà với Khơi, ướm chân vào huyền thoại vừa nuôi dưỡng những hy vọng diệu kỳ vừa khắc khoải lưu đầy.

Đọc Trúc Thông, ngay từ những ngày đầu, tôi đã thấy đọng lại trong mình ba ấn tượng : LỤA, TRONG và ĐẠM. Sống cùng thơ Trúc Thông ngần ấy thời gian, lắng lại sau mỗi tập, mỗi chặng vẫn là ba dáng vẻ : LỤA, TRONG và ĐẠM. Và, đến bây giờ, sự nghiệp anh đã gần như hoàn tất, phiêu du bao cuộc vào cõi thơ ấy rồi, thấy kết lại sau cùng vẫn là ba chữ : ĐẠM, LỤA và TRONG. Thơ anh đã cho tôi hay tôi đã vay anh ba chữ quý ấy ? Tôi chưa nói với anh về chúng bao giờ. Ba bí mật. Một chùm chìa khóa. Tôi giữ cho mình để mở vào cõi nghệ thuật Trúc Thông.

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết "Tư tưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ Nôm số 79" của PGS.TS. Vũ Thanh (Viện Văn học), đăng trong cụm bài kỷ niệm 440 năm năm mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585-2025), Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 1 (615), tháng 1-2026:

Tiếp xúc với kho tàng truyện cổ tích Nhật Bản, điều mà độc giả nào cũng dễ nhận thấy là sự xuất hiện trở đi trở lại của motif trả ơn... Đã có một số nghiên cứu đề xuất đến vấn đề này[2], mặc dầu vậy chưa có ai quan tâm đến việc lý giải chúng. Ai được nhận ơn? Ai là kẻ ra ơn? Việc “cố sức trả ơn” nói lên điều gì trong văn hóa ứng xử của người Nhật? Mục tiêu của bài viết này là hướng tới trả lời những câu hỏi đó.

Lịch sử văn học bao giờ cũng là cuộc chạy tiếp sức không mệt mỏi của các thế hệ văn học. Mỗi chặng lớn luôn có sự góp mặt của nhiều thế hệ khác nhau. Các thế hệ vừa có tiếp bước, song hành, vừa có đan xen, chuyển hóa trên hành trình văn học để kiến tạo nên hệ thẩm mỹ thời mình. Nhưng bao giờ vai trò chủ lực cũng thuộc về một thế hệ nào đó. Thế hệ ấy mới là chủ thể đích thực của chặng ấy. Phần cốt yếu của bức tranh văn học ở chặng đó được vẽ bởi ngòi bút của họ.

Truyện Kiều là một tác phẩm tự sự đa chiều, nhiều giọng, nhiều điểm nhìn. Một mặt là những điểm nhìn có sẵn của truyền thống tự sự trung đại. Đó là điểm nhìn tu từ học, điểm nhìn tiểu thuyết chương hồi, điểm nhìn lễ giáo, quan phương.

Chúng ta vẫn gọi Ulysses là tiểu thuyết, một trường thiên tiểu thuyết ngót ngàn trang. Không có cách gọi nào khác, đơn giản vì không có một tên gọi nào có thể chỉ ra được đích xác nó là gì. Nếu chỉ nghe gọi trường thiên tiểu thuyết thôi thì không ít người sẽ chỉ chú ý đến độ dài của văn bản và tính bao quát của nội dung thể hiện. Một cuốn tiểu thuyết đồ sộ như vậy chắc hẳn sẽ có khả năng bao quát mọi mặt của đời sống xã hội, hướng đến những vấn đề mang tầm cỡ hoành tráng của thời đại. Mọi phán đoán đó với Ulysses vừa đúng vừa không đúng. Không đúng bởi cuốn sách này, nhìn bề ngoài, không nói về một vấn đề mang tầm cỡ vĩ đại của thời đại, không mô phỏng các sự kiện có tầm cỡ bước ngoặt lịch sử của một dân tộc. Đúng bởi suy cho đến cùng mọi phán xét vẫn dựa vào việc người ta coi cái gì là quan trọng trong đời sống lịch sử của cá nhân mình, của dân tộc mình và thời đại mình.

S. Beckett, nhà văn Irlande, đại diện tiêu biểu của trường phái kịch phi lí, là một tên tuổi không hề cũ đi trong dòng chảy của thời gian cho dù xét về mặt nguyên tắc trường phái văn học này đã hoàn thành nhiệm vụ lịch sử của nó. Cái mới lạ là ông đã trình bày cái hư vô đang vây bọc con người như là một “cuộc xung đột tiềm tàng giữa nhu cầu được sống và sự hoảng sợ vì phải sống, một kiểu hấp hối của sự bắt đầu một sự thai nghén bất tận về sinh tồn”. Điều đó được thể hiện tập trung và nổi bật trong En attendant Godot của ông.

Những năm 50 của thế kỉ trước, ở những thành phố của Liên Xô có xây những ngôi nhà 5 tầng cùng một kiểu dùng làm trường học. Ngày nay, nhiều trong số những ngôi nhà đó vẫn tiếp tục được dùng làm trường trung học. Mặt tiền những toà nhà đó thường gắn 4 bức phù điêu – chân dung nhìn nghiêng của 4 nhà văn Nga. Một dãy là chân dung Puskin và Tolstoi, dãy kia – Gorki và Maiakovski.

L. Tolstoi không chỉ là nghệ sĩ. Ông còn là nhà tư tưởng. L. Tolstoi có cả một học thuyết về xã hội, tôn giáo, đạo đức và thẩm mỹ. Suốt cuộc đời ông ôm ấp lý tưởng nhân đạo gắn với Chúa trời, với tình yêu, tình anh em, liên kết tất cả mọi người. Để làm được điều đó, L. Tolstoi chủ trương con người phải tự hoàn thiện mình và biết yêu thương.

Ngày 20/10/2015, Thư viện Viện Văn học đã tiếp nhận 248 cuốn sách từ thư viện của Gia đình cố Giáo sư Nguyễn Văn Hoàn. Đây thực sự là nguồn tư liệu quý báu, là sự tích lũy và chắt lọc tinh hoa của một gia tộc đã ba đời cống hiến cho Viện Văn học nói riêng cho sự nghiệp nghiên cứu khoa học của dân tộc nói chung. Thư viện Viện văn học trân trọng tiếp nhận và giới thiệu cùng quý độc giả

Hướng tới kỷ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Thư viện Viện Văn học giới thiệu đến bạn đọc gần xa: Danh mục các bài nghiên cứu về Nguyễn Du trên Tạp chí Nghiên cứu văn học. Danh mục sách về Nguyễn Du (gồm cả tác phẩm của ông và các sách nghiên cứu về Nguyễn Du và Truyện Kiều). Bạn đọc quan tâm liên hệ tại Thư viện Viện Văn học!

Hướng tới kỷ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Thư viện Viện Văn học giới thiệu đến bạn đọc gần xa: Danh mục các bài nghiên cứu về Nguyễn Du trên Tạp chí Nghiên cứu văn học. Danh mục sách về Nguyễn Du (gồm cả tác phẩm của ông và các sách nghiên cứu về Nguyễn Du và Truyện Kiều). Bạn đọc quan tâm liên hệ tại Thư viện Viện Văn học!

Phòng Thư Viện Viện Văn học, trân trọng thông báo sách mới hiện đang lưu giữ tại Viện Văn học.