Nhằm hưởng ứng phong trào phát triển văn hóa đọc, đồng thời khuyến khích tinh thần tự học, nghiên cứu và sáng tạo trong đoàn viên, thanh niên, sáng  ngày 24/4/2026, Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã phối hợp với Viện Thông tin Khoa học xã hội và Nhà xuất bản Khoa học xã hội tổ chức Cuộc thi “Review sách hay - Khơi nguồn sáng tạo”. Cuộc thi là một trong những hoạt động tiêu biểu nằm trong chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, do Viện Thông tin Khoa học xã hội, Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội và Tạp chí Khoa học xã hội phối hợp tổ chức. Chương trình không chỉ góp phần xây dựng môi trường học thuật năng động, mà còn lan tỏa mạnh mẽ tình yêu sách, khơi dậy tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến trong đội ngũ cán bộ trẻ của Viện Hàn lâm.

Thực hiện trọng tâm công tác tháng 4/2026 của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Chi đoàn Viện Văn học đã tham gia chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/04). Các hoạt động này được triển khai nhằm gắn kết giữa nhiệm vụ công tác Đoàn với năng lực chuyên môn nghiên cứu của đơn vị.

Sáng 23/4/2026, tại trụ sở số 1 Liễu Giai, Ngọc Hà, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tổ chức Hội nghị lấy ý kiến đối với hai dự thảo Đề án và Quy định gồm: (1) Đề án và Quy định về việc đưa viên chức Viện Hàn lâm đi thực tế tại các địa phương; (2) Đề án và Quy định về chuyển đổi vị trí công tác đối với viên chức các đơn vị thuộc và trực thuộc Viện Hàn lâm. Hội nghị do GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm chủ trì, với sự tham dự của Ban Thường vụ Đảng ủy, Lãnh đạo Viện Hàn lâm; Thủ trưởng các đơn vị thuộc và trực thuộc Viện Hàn lâm. Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ tham dự Hội nghị bằng hình thức trực tuyến.

Sáng ngày 16/4/2026, tại Trụ sở Viện Văn học (số 20 phố Lý Thái Tổ, phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội), Viện Văn học đã tổ chức Lễ tiếp nhận và trao Quyết định tuyển dụng viên chức của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho 06 viên chức mới về công tác tại Viện Văn học.

Bước vào thời kỳ mới, theo đà giải phóng tư tưởng, sáng tác văn học phồn vinh, dưới sự ảnh hưởng của các tư trào văn hóa (văn học) và lý luận phê bình của nước ngoài, giới phê bình lý luận Trung Quốc ra sức trao đổi tìm tòi các vấn đề lý luận văn học: nhận thức lại, đánh giá lại những quan điểm lý luận trước đây; nghiên cứu vấn đề mới nẩy sinh trong sự phát triển văn học trước mắt. Bài viết trình bày một số vấn đề lý luận phê bình văn học Trung Quốc thời kỳ Đổi mới.

Bàn về Nguyên lý Thơ, tôi không có ý định đề cập thật sâu xa, thấu đáo. Bàn luận, rất chi là ngẫu hứng thôi, về yếu tính của Thơ. Lúc thảo luận, rất nhiều ngẫu hứng, điều chủ yếu về cái chúng ta gọi là Thơ, mục đích chính của tôi chẳng qua là dẫn ra để xem xét một số bài thơ ngắn của Anh và Mỹ, những thứ phù hợp nhất với thị hiếu của tôi, hay những thứ, đã để lại ấn tượng rõ rệt nhất lên trí tưởng tượng của tôi.

Cuối thế kỷ trước, lý luận phê bình văn nghệ phương Tây chuyển hướng mạnh mẽ sang nghiên cứu văn hóa, mà một trong những người tiêu biểu nhất là học giả Pháp P. Bourdieu (1930-2002). Tuy cùng tuổi, nhưng ông vốn là thầy của J. Derrida đã sớm nổi tiếng từ những năm 60, song tên tuổi của P. Bourdieu với tư cách là Viện sĩ Hàn lâm Pháp mãi đến những năm 70, mới chói sáng trong giới khoa học xã hội và nhân văn Âu Mỹ .Trước tác chính của ông lên đến số ba mươi: Cương yếu lý luận thực tiễn (1972), Lôgic của thực tiễn (1982), Lý thuyết phản tỉnh xã hội học (1982), Giao lưu tự do (1993), v.v... Có thể nói ông là nhà bách khoa đã tiếp cận liên ngành qua nhiều lĩnh vực như nhân loại học, xã hội học, triết học, chính trị học, sử học, giáo dục học, mỹ học, ngôn ngữ học, v.v... Và nếu trên một ý nghĩa nhất định, văn hóa là những thành tựu và giá trị về mọi mặt của xã hội do con người sáng tạo nên, thì P. Bourdieu có nhiều điều kiện để nghiên cứu văn hóa học. Tất nhiên ở đây không thể đề cập đến toà

Diễn ngôn như một tổng thể bao hàm các diễn ngôn bị quy định. Các quy luật và cấu trúc của diễn ngôn không khởi phát từ các nhân tố kinh tế, văn hóa theo cách hiểu thông thường, mặc dù có thể chúng được nhào nặn bởi những nhân tố này; đúng hơn, chúng là một đặc điểm của bản thân diễn ngôn và được định hình bởi những cơ chế nội tại của diễn ngôn và những mối quan hệ giữa các diễn ngôn.

Trước hết cần phải khẳng định một cách chắc chắn rằng, Nguyễn Hữu Sơn là người rất đam mê với văn học Cổ- Cận nói riêng và văn chương Việt Nam nói chung. Cùng với đấy là niềm đam mê giảng dạy, truyền thụ kiến thức và kinh nghiệm cho các thế hệ học sinh. Ngoài ra Nguyễn Hữu Sơn cũng quan tâm đến dòng chảy văn chương và văn hóa Việt đương đại.

Xuất phát từ việc đọc lại tập thơ Lối nhỏ của nhà thơ Dư Thị Hoàn xuất bản năm 1988 – thời điểm Đổi mới đang diễn ra mạnh mẽ nhất, bài viết trước hết thâm nhập vào văn bản, tìm kiếm những thực tại khác được bộc lộ hoặc che giấu, lý giải căn nguyên của những hiện diện ấy. Từ trường hợp Lối nhỏ, tiểu luận đặt ra giả thuyết về bản sắc nữ tính của thơ nữ Việt Nam sau Đổi mới với ý nghĩa như là một bước ngoặt của lịch sử thơ nữ Việt Nam.

Vậy đấy, ở tuổi này, cái lơ lửng lại chính là thuộc tính mà nếu không để ý, cảm nhận, người lớn sẽ làm tổn thương những đứa trẻ. Bởi lẽ, lơ lửng về mặt ý thức lại cũng chính là một áp đặt từ phía những người tự cho rằng mình không còn lơ lửng. Ngược lại, với những người trẻ, lơ lửng chính là trạng thái thường trực, vốn có, làm nên một phần cuộc đời và sinh mệnh của họ.

Ở thế gian là một huyền thoại khi Khơi ướm chân vào lục bát. Lục bát nâng Khơi lên, cho Khơi tựa vào để đi qua ngày tháng. Nhưng, lục bát cũng lập tức hút lấy sinh chất, thi chất của Khơi để “thoát thai hoán cốt”, cứu vãn tình thế đông cứng và trống rỗng. Bởi thế mà với Khơi, ướm chân vào huyền thoại vừa nuôi dưỡng những hy vọng diệu kỳ vừa khắc khoải lưu đầy.

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết "Giao lưu và hội nhập trong lịch sử văn chương Việt" của GS. Phong Lê (nguyên Viện trưởng Viện Văn học), đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 2 (616), tháng 2-2026

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết "'Cảm hứng' - Bài thơ đặc biệt của Nguyễn Bỉnh Khiêm" của TS. Phạm Văn Ánh (Viện Văn học), đăng trong cụm bài Kỷ niệm 440 năm năm mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585-2025), Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 1 (615), tháng 1-2026

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết "Tư tưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ Nôm số 79" của PGS.TS. Vũ Thanh (Viện Văn học), đăng trong cụm bài kỷ niệm 440 năm năm mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585-2025), Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 1 (615), tháng 1-2026:

Sáng ngày 16 tháng 3 năm 2026, tại Viện Văn học đã diễn ra buổi Thuyết trình khoa học với chủ đề “Triều Trần: Nhìn từ những nghiên cứu vi lịch sử”...

Chúng ta vẫn gọi Ulysses là tiểu thuyết, một trường thiên tiểu thuyết ngót ngàn trang. Không có cách gọi nào khác, đơn giản vì không có một tên gọi nào có thể chỉ ra được đích xác nó là gì. Nếu chỉ nghe gọi trường thiên tiểu thuyết thôi thì không ít người sẽ chỉ chú ý đến độ dài của văn bản và tính bao quát của nội dung thể hiện. Một cuốn tiểu thuyết đồ sộ như vậy chắc hẳn sẽ có khả năng bao quát mọi mặt của đời sống xã hội, hướng đến những vấn đề mang tầm cỡ hoành tráng của thời đại. Mọi phán đoán đó với Ulysses vừa đúng vừa không đúng. Không đúng bởi cuốn sách này, nhìn bề ngoài, không nói về một vấn đề mang tầm cỡ vĩ đại của thời đại, không mô phỏng các sự kiện có tầm cỡ bước ngoặt lịch sử của một dân tộc. Đúng bởi suy cho đến cùng mọi phán xét vẫn dựa vào việc người ta coi cái gì là quan trọng trong đời sống lịch sử của cá nhân mình, của dân tộc mình và thời đại mình.

S. Beckett, nhà văn Irlande, đại diện tiêu biểu của trường phái kịch phi lí, là một tên tuổi không hề cũ đi trong dòng chảy của thời gian cho dù xét về mặt nguyên tắc trường phái văn học này đã hoàn thành nhiệm vụ lịch sử của nó. Cái mới lạ là ông đã trình bày cái hư vô đang vây bọc con người như là một “cuộc xung đột tiềm tàng giữa nhu cầu được sống và sự hoảng sợ vì phải sống, một kiểu hấp hối của sự bắt đầu một sự thai nghén bất tận về sinh tồn”. Điều đó được thể hiện tập trung và nổi bật trong En attendant Godot của ông.

Những năm 50 của thế kỉ trước, ở những thành phố của Liên Xô có xây những ngôi nhà 5 tầng cùng một kiểu dùng làm trường học. Ngày nay, nhiều trong số những ngôi nhà đó vẫn tiếp tục được dùng làm trường trung học. Mặt tiền những toà nhà đó thường gắn 4 bức phù điêu – chân dung nhìn nghiêng của 4 nhà văn Nga. Một dãy là chân dung Puskin và Tolstoi, dãy kia – Gorki và Maiakovski.

L. Tolstoi không chỉ là nghệ sĩ. Ông còn là nhà tư tưởng. L. Tolstoi có cả một học thuyết về xã hội, tôn giáo, đạo đức và thẩm mỹ. Suốt cuộc đời ông ôm ấp lý tưởng nhân đạo gắn với Chúa trời, với tình yêu, tình anh em, liên kết tất cả mọi người. Để làm được điều đó, L. Tolstoi chủ trương con người phải tự hoàn thiện mình và biết yêu thương.

Ngày 20/10/2015, Thư viện Viện Văn học đã tiếp nhận 248 cuốn sách từ thư viện của Gia đình cố Giáo sư Nguyễn Văn Hoàn. Đây thực sự là nguồn tư liệu quý báu, là sự tích lũy và chắt lọc tinh hoa của một gia tộc đã ba đời cống hiến cho Viện Văn học nói riêng cho sự nghiệp nghiên cứu khoa học của dân tộc nói chung. Thư viện Viện văn học trân trọng tiếp nhận và giới thiệu cùng quý độc giả

Hướng tới kỷ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Thư viện Viện Văn học giới thiệu đến bạn đọc gần xa: Danh mục các bài nghiên cứu về Nguyễn Du trên Tạp chí Nghiên cứu văn học. Danh mục sách về Nguyễn Du (gồm cả tác phẩm của ông và các sách nghiên cứu về Nguyễn Du và Truyện Kiều). Bạn đọc quan tâm liên hệ tại Thư viện Viện Văn học!

Hướng tới kỷ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Thư viện Viện Văn học giới thiệu đến bạn đọc gần xa: Danh mục các bài nghiên cứu về Nguyễn Du trên Tạp chí Nghiên cứu văn học. Danh mục sách về Nguyễn Du (gồm cả tác phẩm của ông và các sách nghiên cứu về Nguyễn Du và Truyện Kiều). Bạn đọc quan tâm liên hệ tại Thư viện Viện Văn học!

Phòng Thư Viện Viện Văn học, trân trọng thông báo sách mới hiện đang lưu giữ tại Viện Văn học.