Chiều 13/5/2026, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cùng Đoàn công tác đã đến thăm và làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) về tình hình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; kết quả nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn; việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Ngày 11/5/2026, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam ban hành Quyết định số 959-QĐ/KHXH Quyết định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Viện Văn học.

Chiều 12/5/2026, tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm), Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp thực hiện ba đột phá chiến lược trong Kỷ nguyên mới” được tổ chức nhằm góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, đồng thời khẳng định vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ phát triển đất nước trong Kỷ nguyên mới.

Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Ban Chỉ đạo) vừa ban hành Quyết định số 12-QĐ/BCĐTW ngày 28/4/2026 về việc kiện toàn thành viên Ban Chỉ đạo.

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết: ""Văn học thế giới” trong bối cảnh thời đại số: từ sự dịch chuyển về mặt nội hàm khái niệm đến phạm vi và phương thức nghiên cứu" của TS. Ngô Viết Hoàn (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội), đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 2 (616), tháng 2-2026.

Bước vào thời kỳ mới, theo đà giải phóng tư tưởng, sáng tác văn học phồn vinh, dưới sự ảnh hưởng của các tư trào văn hóa (văn học) và lý luận phê bình của nước ngoài, giới phê bình lý luận Trung Quốc ra sức trao đổi tìm tòi các vấn đề lý luận văn học: nhận thức lại, đánh giá lại những quan điểm lý luận trước đây; nghiên cứu vấn đề mới nẩy sinh trong sự phát triển văn học trước mắt. Bài viết trình bày một số vấn đề lý luận phê bình văn học Trung Quốc thời kỳ Đổi mới.

Bàn về Nguyên lý Thơ, tôi không có ý định đề cập thật sâu xa, thấu đáo. Bàn luận, rất chi là ngẫu hứng thôi, về yếu tính của Thơ. Lúc thảo luận, rất nhiều ngẫu hứng, điều chủ yếu về cái chúng ta gọi là Thơ, mục đích chính của tôi chẳng qua là dẫn ra để xem xét một số bài thơ ngắn của Anh và Mỹ, những thứ phù hợp nhất với thị hiếu của tôi, hay những thứ, đã để lại ấn tượng rõ rệt nhất lên trí tưởng tượng của tôi.

Cuối thế kỷ trước, lý luận phê bình văn nghệ phương Tây chuyển hướng mạnh mẽ sang nghiên cứu văn hóa, mà một trong những người tiêu biểu nhất là học giả Pháp P. Bourdieu (1930-2002). Tuy cùng tuổi, nhưng ông vốn là thầy của J. Derrida đã sớm nổi tiếng từ những năm 60, song tên tuổi của P. Bourdieu với tư cách là Viện sĩ Hàn lâm Pháp mãi đến những năm 70, mới chói sáng trong giới khoa học xã hội và nhân văn Âu Mỹ .Trước tác chính của ông lên đến số ba mươi: Cương yếu lý luận thực tiễn (1972), Lôgic của thực tiễn (1982), Lý thuyết phản tỉnh xã hội học (1982), Giao lưu tự do (1993), v.v... Có thể nói ông là nhà bách khoa đã tiếp cận liên ngành qua nhiều lĩnh vực như nhân loại học, xã hội học, triết học, chính trị học, sử học, giáo dục học, mỹ học, ngôn ngữ học, v.v... Và nếu trên một ý nghĩa nhất định, văn hóa là những thành tựu và giá trị về mọi mặt của xã hội do con người sáng tạo nên, thì P. Bourdieu có nhiều điều kiện để nghiên cứu văn hóa học. Tất nhiên ở đây không thể đề cập đến toà

Trước hết cần phải khẳng định một cách chắc chắn rằng, Nguyễn Hữu Sơn là người rất đam mê với văn học Cổ- Cận nói riêng và văn chương Việt Nam nói chung. Cùng với đấy là niềm đam mê giảng dạy, truyền thụ kiến thức và kinh nghiệm cho các thế hệ học sinh. Ngoài ra Nguyễn Hữu Sơn cũng quan tâm đến dòng chảy văn chương và văn hóa Việt đương đại.

Xuất phát từ việc đọc lại tập thơ Lối nhỏ của nhà thơ Dư Thị Hoàn xuất bản năm 1988 – thời điểm Đổi mới đang diễn ra mạnh mẽ nhất, bài viết trước hết thâm nhập vào văn bản, tìm kiếm những thực tại khác được bộc lộ hoặc che giấu, lý giải căn nguyên của những hiện diện ấy. Từ trường hợp Lối nhỏ, tiểu luận đặt ra giả thuyết về bản sắc nữ tính của thơ nữ Việt Nam sau Đổi mới với ý nghĩa như là một bước ngoặt của lịch sử thơ nữ Việt Nam.

Vậy đấy, ở tuổi này, cái lơ lửng lại chính là thuộc tính mà nếu không để ý, cảm nhận, người lớn sẽ làm tổn thương những đứa trẻ. Bởi lẽ, lơ lửng về mặt ý thức lại cũng chính là một áp đặt từ phía những người tự cho rằng mình không còn lơ lửng. Ngược lại, với những người trẻ, lơ lửng chính là trạng thái thường trực, vốn có, làm nên một phần cuộc đời và sinh mệnh của họ.

Ở thế gian là một huyền thoại khi Khơi ướm chân vào lục bát. Lục bát nâng Khơi lên, cho Khơi tựa vào để đi qua ngày tháng. Nhưng, lục bát cũng lập tức hút lấy sinh chất, thi chất của Khơi để “thoát thai hoán cốt”, cứu vãn tình thế đông cứng và trống rỗng. Bởi thế mà với Khơi, ướm chân vào huyền thoại vừa nuôi dưỡng những hy vọng diệu kỳ vừa khắc khoải lưu đầy.

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết: "Giấm chua và sư tử: nhân vật đố phụ trong văn học Việt Nam trung đại " của TS. Phạm Văn Hưng (Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam), đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 2 (616), tháng 2-2026.

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết "Giao lưu và hội nhập trong lịch sử văn chương Việt" của GS. Phong Lê (nguyên Viện trưởng Viện Văn học), đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 2 (616), tháng 2-2026

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết "'Cảm hứng' - Bài thơ đặc biệt của Nguyễn Bỉnh Khiêm" của TS. Phạm Văn Ánh (Viện Văn học), đăng trong cụm bài Kỷ niệm 440 năm năm mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585-2025), Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 1 (615), tháng 1-2026

Trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả nội dung bài viết "Tư tưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ Nôm số 79" của PGS.TS. Vũ Thanh (Viện Văn học), đăng trong cụm bài kỷ niệm 440 năm năm mất của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585-2025), Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 1 (615), tháng 1-2026:

Chúng ta vẫn gọi Ulysses là tiểu thuyết, một trường thiên tiểu thuyết ngót ngàn trang. Không có cách gọi nào khác, đơn giản vì không có một tên gọi nào có thể chỉ ra được đích xác nó là gì. Nếu chỉ nghe gọi trường thiên tiểu thuyết thôi thì không ít người sẽ chỉ chú ý đến độ dài của văn bản và tính bao quát của nội dung thể hiện. Một cuốn tiểu thuyết đồ sộ như vậy chắc hẳn sẽ có khả năng bao quát mọi mặt của đời sống xã hội, hướng đến những vấn đề mang tầm cỡ hoành tráng của thời đại. Mọi phán đoán đó với Ulysses vừa đúng vừa không đúng. Không đúng bởi cuốn sách này, nhìn bề ngoài, không nói về một vấn đề mang tầm cỡ vĩ đại của thời đại, không mô phỏng các sự kiện có tầm cỡ bước ngoặt lịch sử của một dân tộc. Đúng bởi suy cho đến cùng mọi phán xét vẫn dựa vào việc người ta coi cái gì là quan trọng trong đời sống lịch sử của cá nhân mình, của dân tộc mình và thời đại mình.

S. Beckett, nhà văn Irlande, đại diện tiêu biểu của trường phái kịch phi lí, là một tên tuổi không hề cũ đi trong dòng chảy của thời gian cho dù xét về mặt nguyên tắc trường phái văn học này đã hoàn thành nhiệm vụ lịch sử của nó. Cái mới lạ là ông đã trình bày cái hư vô đang vây bọc con người như là một “cuộc xung đột tiềm tàng giữa nhu cầu được sống và sự hoảng sợ vì phải sống, một kiểu hấp hối của sự bắt đầu một sự thai nghén bất tận về sinh tồn”. Điều đó được thể hiện tập trung và nổi bật trong En attendant Godot của ông.

Những năm 50 của thế kỉ trước, ở những thành phố của Liên Xô có xây những ngôi nhà 5 tầng cùng một kiểu dùng làm trường học. Ngày nay, nhiều trong số những ngôi nhà đó vẫn tiếp tục được dùng làm trường trung học. Mặt tiền những toà nhà đó thường gắn 4 bức phù điêu – chân dung nhìn nghiêng của 4 nhà văn Nga. Một dãy là chân dung Puskin và Tolstoi, dãy kia – Gorki và Maiakovski.

L. Tolstoi không chỉ là nghệ sĩ. Ông còn là nhà tư tưởng. L. Tolstoi có cả một học thuyết về xã hội, tôn giáo, đạo đức và thẩm mỹ. Suốt cuộc đời ông ôm ấp lý tưởng nhân đạo gắn với Chúa trời, với tình yêu, tình anh em, liên kết tất cả mọi người. Để làm được điều đó, L. Tolstoi chủ trương con người phải tự hoàn thiện mình và biết yêu thương.

Ngày 20/10/2015, Thư viện Viện Văn học đã tiếp nhận 248 cuốn sách từ thư viện của Gia đình cố Giáo sư Nguyễn Văn Hoàn. Đây thực sự là nguồn tư liệu quý báu, là sự tích lũy và chắt lọc tinh hoa của một gia tộc đã ba đời cống hiến cho Viện Văn học nói riêng cho sự nghiệp nghiên cứu khoa học của dân tộc nói chung. Thư viện Viện văn học trân trọng tiếp nhận và giới thiệu cùng quý độc giả

Hướng tới kỷ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Thư viện Viện Văn học giới thiệu đến bạn đọc gần xa: Danh mục các bài nghiên cứu về Nguyễn Du trên Tạp chí Nghiên cứu văn học. Danh mục sách về Nguyễn Du (gồm cả tác phẩm của ông và các sách nghiên cứu về Nguyễn Du và Truyện Kiều). Bạn đọc quan tâm liên hệ tại Thư viện Viện Văn học!

Hướng tới kỷ niệm 250 năm sinh Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới. Thư viện Viện Văn học giới thiệu đến bạn đọc gần xa: Danh mục các bài nghiên cứu về Nguyễn Du trên Tạp chí Nghiên cứu văn học. Danh mục sách về Nguyễn Du (gồm cả tác phẩm của ông và các sách nghiên cứu về Nguyễn Du và Truyện Kiều). Bạn đọc quan tâm liên hệ tại Thư viện Viện Văn học!

Phòng Thư Viện Viện Văn học, trân trọng thông báo sách mới hiện đang lưu giữ tại Viện Văn học.